Drie Amnesty-gastdocenten/gespreksleiders beschikbaar!

Het is belangrijk dat kinderen en jongeren leren wat mensenrechten zijn, welke afspraken hierover wereldwijd gemaakt zijn, wat er van die afspraken terechtkomt en waarom die mensenrechten voor henzelf belangrijk zijn. 

Onze gastdocenten geven les in het basis-, voortgezet en MBO-onderwijs en gebruiken daarbij aansprekend lesmateriaal dat Amnesty ontwikkeld heeft. Een les kan aansluiten op vakken als geschiedenis, aardrijkskunde, wereldoriëntatie en burgerschapsvorming en wordt altijd in goed overleg met de docent bepaald. De lessen zijn kosteloos.

Hoe zien de lessen eruit?

Een gastdocent gaat op een zeer open en onbevangen manier het gesprek met de leerlingen aan. Doordat ze betrokken worden bij het gesprek, worden ze uitgedaagd om zelf actief na te denken en mee te doen aan de les.

Door vragen te stellen als “Wat zijn jouw rechten?", "Waar droom je van voor jouw toekomst?", "Wat wil je later zijn?", "Hoe is dat voor andere kinderen en jongeren op deze wereld?", "Hoe ziet hun leven eruit?” worden de leerlingen op een ongedwongen manier gemotiveerd actief na te denken over het onderwerp kinder- en mensenrechten. Dit zorgt voor mooie gesprekken, bijzondere inzichten en een besef bij de leerlingen dat ze zich in een bevoorrechte positie bevinden.

Voor een indruk van het lesmateriaal zie: https://www.amnesty.nl/wat-we-doen/educatie/docenten.

Voorbeeld van een gastles in het basisonderwijs

In de 'KinderrechtenReis' gaan we aan de slag met de rechten van kinderen dichtbij en ver weg: het recht op spelen, naar school mogen, het recht op veiligheid, het recht om geen vies of gevaarlijk werk te hoeven doen. Hoe is dat in Nederland en hoe is dat in andere landen?

Bij 'Recht om te vluchten', doen leerlingen kennis op over vluchtelingen (wat is een vluchteling, een asielzoeker, een migrant?), leren ze feiten onderscheiden van meningen en zich inleven in het leven van anderen.

 Voorbeeld van een gastles in het voortgezet en MBO onderwijs

'Profiel X: leren of profileren' gaat over vooroordelen, aannames en stereotypen: wat zijn dat? Waarom heeft iedereen vooroordelen en wat is het nut ervan? Welke vooroordelen hebben wij zelf? Hoe kunnen deze leiden tot uitsluiting en discriminatie? Heb je ervaring hiermee? Wat kunnen we doen om discriminatie tegen te gaan? In spelvorm en met filmpjes wordt dit thema bespreekbaar gemaakt.

Speciale gastles: Write for Rights                                                                          

Een les waarbij leerlingen zelf aan de slag gaan en een groetenkaart maken voor mensen die groot onrecht wordt aangedaan. Leerlingen in het voortgezet onderwijs en MBO kunnen ook een brief (over)schrijven voor mensen die slachtoffer zijn van onrecht.

Deze les is onderdeel van de jaarlijkse schrijfactie Write for Rights, waarbij in november en december door miljoenen mensen wereldwijd en door tienduizenden in Nederland geschreven wordt. In 2025 zijn er op Nederlandse scholen 72.000 brieven geschreven en groetenkaarten gemaakt. En deze schrijfactie heeft succes: mensen worden vrijgelaten of hun situatie verbetert én zij voelen zich gesteund door de aandacht die er voor hen is.

Gastles MBO Vonk Den Helder door Marion Riteco - 2026

MENSENRECHTENLES 

Na iedere oorlog zeggen we: nooit meer. Na ieder ernstig incident in een organisatie maken we nieuwe afspraken via wetten, gedragscodes, regels en protocollen. We spreken met elkaar af hoe we willen samenleven en samenwerken. Toch gaat het vaak weer mis, want hoe doen we dat als er iets op het spel staat?

Iedereen is gelijk klinkt mooi als het over jezelf gaat. Maar vind je dit ook nog zo vanzelfsprekend als het over de ánder gaat? Of als je bang of boos bent? Als onze overtuigingen worden uitgedaagd? Als je iets te verliezen hebt, dus als er iets op het spel staat? Als je tegenover elkaar komt te staan? Juist dan komt het erop aan de mensenrechten na te leven.
Daarover ging mijn gastles voor leerlingen van MBO Vonk. 

We begonnen met de mensenrechten. Artikel 1: Iedereen wordt vrij en gelijk geboren. Vervolgens onderzochten we hoe ingewikkeld het kan zijn om daar in de praktijk naar te handelen. Dit deden we aan de hand van pasfoto's van onbekenden. Welke eerste eerste indruk krijg je van iemand? Ook keken we naar een animatiefilmpje waarin je zomaar op het verkeerde been wordt gezet: Snack Attack. 

Daarna haalden we voorbeelden aan waarbij er écht iets op het spel stond: demonstranten en politieagenten tijdens de Black Lives Matter-protesten. Mensen die tegenover elkaar stonden en op verschillende plekken toch iets deden waardoor de interactie veranderde. Een agent die zijn kogelvest uittrok en zijn wapens neerlegde om in gesprek te gaan. Demonstranten die een andere demonstrant die te ver ging, aangaven bij de politie. Een politieagent die van zijn groep verwijderd was geraakt en beschermd werd door demonstranten tegen de agressie van andere demonstranten. 

Nog een voorbeeld: Daryl Davis, een zwarte Amerikaanse bluesmuzikant, die in gesprek ging met lid van de Ku Klux Klan. Daryl deed dit vanuit een passie voor muziek en vanuit een vraag: hoe kun je een hekel aan me hebben als je me niet kent? Het KKK-lid en hij raakten niet alleen met elkaar in gesprek, maar werden ook vrienden. De man stapte, samen met nog 200 anderen, uit de KKK. Niet na één gesprek, maar na meerdere ontmoetingen. Mensenrechten uitoefenen, toenadering zoeken en verandering creëren blijven een voortdurend proces. Daryl voert dit soort gesprekken al ruim 40 jaar. Hij krijgt daar ook veel kritiek op, maar dat houdt hem niet tegen. Mensen blijven bereid elkaar te ontmoeten, omdat er iets op het spel staat. 

Dergelijke ontmoetingen inspireren mij. Als zij het kunnen, dan kunnen wij het ook. Ook hier in Nederland. Dat is waarom ik op mijn vrije dag voor de klas ga staan en iets vertel over mensenrechten. Kom op, mensen! Want ook in een klaslokaal staat er vaak iets op het spel. 

"Durf ik iets te zeggen?" 
"Wat vinden anderen van mij?"
"Hoor ik erbij?"
"Kan ik een andere mening hebben?"
"Mag ik een fout maken?"

Mensen durven zich vaak niet uit te spreken, want ook hier spelen vooroordelen een rol. Kunnen we voorbij de eerste indruk kijken en met de ander in gesprek gaan, zodat we elkaar echt leren kennen? We kunnen met elkaar afspreken dat iedereen gelijkwaardig is, maar hoe zorgen we dat we daar ook naar handelen als het spannend wordt? Welke stap kun jij zelf zetten? 

Met dank aan Kelly Provily en Maarten Bergmans Vonk die mij uitnodigden om de mensenrechtenles te houden.

Gastlessen op de basisschool - 2026

Na een les over mensenrechten aan de leerlingen van groep 7 en 8 gingen ze zelf aan de slag! De leerlingen tekenden een kaart met aan de ene kant het idee van leerlingen wanneer de mensenrechten niet worden nageleefd, aan de andere kant wanneer de mensenrechten wel worden nageleefd.

In een andere klas hebben leerkingen in het kader van Valentijn kaartjes gemaakt voor een gevangene die is vastgezet omdat hij zijn mening uitte.

Dag van de rechten van het kind - 2024

Op 1 december 2024 kwamen zeven jongeren van Young Seven bij elkaar om onder leiding van Mariette Verdaasdonk, gastdocent van Amnesty Schagen-Hollands Kroon, met elkaar in gesprek te gaan over kinderrechten. Het was een levendig gesprek. In "De Hoeksteen", het parochieblad van de katholieke kerk in Schagen, stond een verslagje van Jim Kuiper: